و بعضى دگر گفتند مراد به روح رحمت است ، يعنى و رحمة منه . بعضى دگر گفتند كه ( 1 ) خداى تعالى او را بيافريد نه از آب بل ( 2 ) از باد ، و زنده آفريد . او ( 3 ) نطفه نبود و آنگه علقه و آنگه مضغه و آنگه عظام . بل خداى تعالى او را خلقى تمام بيافريد ( 4 ) از اوّل با روح . و بعضى دگر گفتند براى آن روح خواند او را كه خداى تعالى بر دست او احياء موتى كردى پس دست و دم او به آنچه رسيدى بر اين وجه زنده شدى و التّقدير : و كلمته و كلمة اللَّه و روحه . و رفع هر دو بر خبر مبتداى محذوف باشد . و گفته‌اند روح اين جا جبرئيل است و او معطوف است بر ضمير ( 5 ) نام ( 6 ) خداى تعالى ، يعنى القاها اللَّه الى مريم و جبرئيل منه اى من امره و قبله . * ( فَآمِنُوا بِاللَّه وَرُسُلِه ) * ، امر است از خداى تعالى به ايمان به خداى تعالى و پيغامبرانش جملهء مكلَّفان را . * ( وَلا تَقُولُوا ثَلاثَةٌ ) * ، نهى است ترسايان را و جز ايشان را از آن كه با خداى انباز ( 7 ) گيرند . گفت : سه مگويى چنان كه بعضى ترسايان گفتند إله واحد و ثلثة اقانيم ، يك خداى و سه اقنوم : اقنوم اب و اقنوم ابن و اقنوم روح القدس . آنگه گفتند سه بودند متّحد شدند . يكى شدند و اين نامعقول باشد كه سه ذات يكى شود . و رفع « ثلاثة » بر خبر مبتداى محذوف باشد ، اى و لا تقولوا هو ثلاثة . و مثله قوله : سَيَقُولُونَ ثَلاثَةٌ ، اى هم ثلاثة . * ( انْتَهُوا خَيْراً لَكُمْ ) * ، باز ايستى ( 8 ) از اين و امثال اين كه شما را بهتر باشد ( 9 ) . وجه نصب او در آيت مقدّم بگفتيم . * ( إِنَّمَا اللَّه إِله واحِدٌ ) * ، بر حقيقت خداى يكى است ( 10 ) . و * ( إِنَّمَا ) * براى اثبات چيز باشد و نفى ما سواه ، و معنى آن است كه : لا إِله إِلَّا هُوَ ، و بيان كرديم كه إله معبود باشد

--> ( 1 ) . همهء نسخه بدلها : مراد آن است كه . ( 2 ) . اساس : نه ، با توجّه به وز و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد ، مر : بلكه . ( 3 ) . مر ، آن ، لت : او را . ( 4 ) . همهء نسخه بدلها ، بجز مت : آفريد . ( 5 ) . اساس و مت منير ، با توجّه به ديگر نسخه بدلها و معنى جمله زائد تشخيص داده شد . ( 6 ) . آج ، لب با . ( 7 ) . اساس ، وز ، مت : بنا گيرند ، با توجّه به تب و ديگر نسخه بدلها تصحيح شد . ( 8 ) . تب ، مر : ايستيد . ( 9 ) . همهء نسخه بدلها و . ( 10 ) . مر : بود است .